Dünyada Noel nasıl kutlanır?

Noel dünyanın çoğu ülkesinde resmi tatil ama iki ülke onu aynı şekilde kutlamıyor. Kimi hediyeleri Noel arifesinde açıyor, kimi Noel sabahı, kimi de 6 Ocak’ı bekliyor. Kimi sofraya balık koyuyor, kimi kızarmış tavuk; kimi karda kutluyor, kimi plajda.

Ülke ülke Noel gelenekleri

Noel’in 18 ülkede nasıl göründüğüne birlikte bakalım. Ekvatorun güneyinde, Avustralya’da, Brezilya’da, Arjantin’de ve Güney Afrika’da Noel yaza denk geldiği için sofra çoğu zaman dışarıya kurulur.

• 

  Almanya

  Kasım sonundan itibaren meydanlar Noel pazarlarıyla dolar, çocuklar her gün advent takviminin bir penceresini açar. Hediyeler Noel arifesinde, Heiligabend’de verilir. Süslü Noel ağacı geleneği de 16. yüzyılda burada başladı.

• 

  Filipinler

  Dünyanın en uzun Noel sezonu eylülle, yani “ber ayları”yla başlar. 16–24 Aralık arasında sabahın erken saatlerinde Simbang Gabi ayinlerine gidilir, kapılara parol denen yıldız fenerler asılır, aileler Noche Buena sofrasında buluşur.

• 

  Meksika

  16–24 Aralık arasında her akşam Las Posadas ile Meryem ile Yusuf’un kalacak yer arayışı canlandırılır; şarkılar söylenir, piñata’lar kırılır. Bizim Atatürk çiçeği dediğimiz Noel çiçeğinin buradaki adı nochebuena.

• 

  Japonya

  Noel yemeğinin klasiği bir kova KFC ile çilekli Noel pastası. Noel arifesi ise daha çok sevgililerin gecesi.

• 

  Güney Kore

  Noel resmi tatil ve Noel arifesi sevgililerin en sevdiği gecelerden biri. Noel Baba’ya burada Santa Harabeoji, yani “Noel Baba Dede” denir.

• 

  Avustralya

  Noel yaz ortasına denk gelir; plaj ve mangal klasiktir. Noel arifesinde Melbourne’de binlerce kişi Carols by Candlelight’ta mum ışığında şarkı söyler.

• 

  Polonya

  Noel arifesi yemeği Wigilia, gökyüzünde ilk yıldız görününce başlar. Sofraya etsiz on iki yemek konur ve beklenmedik bir misafir için bir yer boş bırakılır.

• 

  İsveç

  13 Aralık’ta Lucia alaylarıyla ışıklar yanar. Noel arifesinde saat 15.00’te pek çok aile televizyonda Donald Duck’ı, yani Kalle Anka’yı izler.

• 

  İtalya

  Evlerde ve kiliselerde presepe denen doğum sahneleri kurulur. 6 Ocak’ta iyi kalpli cadı La Befana çocukların çoraplarını şekerle doldurur; yaramazlara da kömür bırakır.

• 

  Birleşik Krallık

  Noel yemeğinde cracker’lar patlatılır, her yerde mince pie vardır ve saat 15.00’te Kral’ın Noel konuşması televizyonda yayınlanır.

• 

  ABD

  Şömineye çoraplar asılır, Noel Baba için kurabiye ve süt bırakılır. NORAD 1955’ten beri her Noel arifesinde Noel Baba’nın kızağını “takip eder”.

• 

  Brezilya

  Papai Noel yaz sıcağında gelir; aileler Noel arifesinde gece yarısı ceia de Natal sofrasında buluşur.

• 

  İzlanda

  Noel’den önceki gecelerde on üç Yule Lad birer birer gelir. Noel arifesinde kitap hediye edilir ve gece boyunca okunur: buna Jólabókaflóð, yani “Noel kitap seli” denir.

• 

  Etiyopya

  Noel, yani Genna, 7 Ocak’ta kutlanır; pek çok kişi kiliseye beyazlar giyerek gider.

• 

  Venezuela

  Karakas’ta Noel’den önceki günlerde insanlar sabah erken ayine patenle kayarak gider.

• 

  Hindistan

  Goa’da kiliseler gece yarısı ayini için dolup taşar. Çam ağacı olmayan yerlerde aileler mango ya da muz ağacını süsler.

• 

  İspanya

  Noel arifesi Nochebuena’da geç saatte aile yemeği yenir; Katalonya’da çocuklar Caga Tió kütüğüne vurup ondan şeker “çıkarır”. Hediyelerin çoğunu ise 6 Ocak’ta Üç Kral getirir.

• 

  Türkiye

  Çoğu aile ağacı Noel için değil, yılbaşı için süsler: yılbaşı ağacı. Noel Baba’ya ilham veren Aziz Nikolaos ise Myra’nın, yani bugünkü Antalya Demre’nin piskoposuydu.

Dünyada Noel ağaçları

Bir çam ağacını eve alıp süslemek, 16. yüzyılda Almanya’da Noel geleneği hâline geldi ve oradan bütün dünyaya yayıldı. İlk halka açık Noel ağaçlarından birinin kendilerinde dikildiğini söyleyen iki Baltık başkenti var: 1441’de Tallinn ve 1510’da Riga.

Bazı ağaçlar başlı başına ünlü:

• Trafalgar Meydanı, Londra: Oslo, İkinci Dünya Savaşı’ndaki yardımlara teşekkür olarak 1947’den beri her yıl Londra’ya bir Norveç ladini gönderiyor.
• Rockefeller Center, New York: dev ağacın ışıkları 1933’ten beri her yıl yakılıyor; şehrin aralıktaki en büyük gecelerinden biri.
• Aziz Petrus Meydanı, Vatikan: her Noel’de doğum sahnesinin yanına uzun bir ağaç dikiliyor.

Her süslü ağaç bir Noel ağacı değil. Türkiye’de ve Rusya’da ağaç yılbaşına ait; Goa’da ise çamın yerini bazen bir mango ya da muz ağacı alıyor.

Bugün Deco My Tree’de kurulan ağaçların da kendi haritası var. Her ülke ağaç sayısıyla birlikte bir bayrak olarak görünür; yakınlaştırınca ağaçların durduğu şehirlere ve semtlere inersin.

Noel hangi tarihte kutlanır?

Dünyanın büyük kısmı Noel’i 25 Aralık’ta kutlar; 2026 Noel’i Cuma gününe denk geliyor. Eski Jülyen takvimini kullanan kiliseler Noel’i 13 gün sonra, 7 Ocak’ta kutlar. Pek çok ülkede ise asıl büyük gece Noel arifesidir.

19 dilde “Mutlu Noeller”

Deco My Tree 19 dil konuşuyor; işte her birinde “Mutlu Noeller”. Bir sonraki mesajında kullanabilirsin.

İki kelimeden fazlası mı lazım? Yeni yıl mesajlarımızdan birini seçip arkadaşının ağacına bırak.

Noel haritası: Deco My Tree World

Deco My Tree World, Deco My Tree’de kurulan ağaçların canlı haritası. Uzaktan bakınca her kıta, ağaç sayısıyla birlikte küçük bir orman olarak görünür. Yaklaştıkça her ülke sayısıyla birlikte yuvarlak bir bayrağa dönüşür; daha da yaklaşınca şehirleri, semtleri ve her ağacın sahibinin adını görürsün.

Bir ağaca dokunursan kimin olduğunu, nerede durduğunu ve kaç hediyesi olduğunu görürsün; sonra sen de mesajlı bir hediye bırakabilirsin. Mesajlar gizli kalır: onları yalnızca ağacın sahibi okur. Senin de ağacın varsa onu haritaya kendin ekleyebilirsin; adresin değil, yalnızca şehrin ya da semtin görünür.